W skrócie
Krzywe zęby u dziecka to potoczna nazwa wady zgryzu, a nie tylko kwestia wyglądu. Z nierównym ustawieniem zębów można zgłosić się do ortodonty już w wieku przedszkolnym, bez czekania, aż wyrosną wszystkie zęby stałe. Ocenić, z czym dokładnie ma do czynienia dziecko, może tylko ortodonta po badaniu. Zdjęcia z internetu i własne wrażenie tego nie zastąpią.
Co to znaczy, że dziecko ma krzywe zęby?
Pod tym określeniem mieści się szerokie spektrum nieprawidłowości: pojedyncze zęby obrócone lub wychylone, stłoczenia i widoczne przerwy. W stomatologii wszystkie te przypadki nazywa się wadą zgryzu (prostezeby.com).
Wada zgryzu jest jednak pojęciem szerszym: obejmuje też złą relację szczęki do żuchwy, a zęby mogą stać w równym szeregu mimo wady. Do najczęstszych wad zgryzu należą tyłozgryz, przodozgryz, zgryz otwarty i zgryz krzyżowy.
Jak wyglądają krzywe zęby u dziecka?
Nierówne zęby przybierają kilka postaci, które różnią się wyglądem.
| Rodzaj | Jak wygląda | Co widać u dziecka |
|---|---|---|
| Stłoczenie | Zęby nachodzą na siebie z braku miejsca | Zęby ustawione ukośnie lub jeden za drugim |
| Obrócony lub wychylony ząb | Pojedynczy ząb stoi bokiem albo wystaje z łuku | Nierówna linia uśmiechu |
| Diastema | Widoczna przerwa, najczęściej między górnymi jedynkami | Szczelina między przednimi zębami |
| Zgryz krzyżowy | Zęby dolne zachodzą na górne | Dolne zęby przed górnymi przy zamkniętych ustach |
| Tyłozgryz | Górne zęby wysunięte względem dolnych | Układ zgryzu ocenia ortodonta |
| Przodozgryz | Dolne zęby wysunięte przed górne | Układ zgryzu ocenia ortodonta |
| Zgryz otwarty | Przednie zęby nie stykają się przy zagryzieniu | Szczelina między górnymi a dolnymi siekaczami |
Taki opis pozwala tylko zorientować się, z czym możesz mieć do czynienia. Rozpoznanie stawia ortodonta, bo ten sam wygląd zębów bywa objawem różnych wad.
Skąd się biorą krzywe zęby u dziecka?
Genetyka i za mało miejsca w łuku
Stłoczenie wynika z braku miejsca w łuku zębowym. Wrodzone przyczyny to zbyt wąska szczęka, zbyt duże zęby albo nieprawidłowy kształt łuków. Zęby nie mają wtedy gdzie się ustawić, więc zaczynają się nakładać (halembadent.pl).
Nawyki dziecka
Długotrwałe ssanie kciuka lub smoczka może prowadzić do krzywego ustawienia zębów. Według csk-med.pl kłopot zaczyna się, gdy dziecko korzysta ze smoczka po ukończeniu 2. roku życia. U starszych dzieci przestawiać zęby może też gryzienie twardych przedmiotów: ołówków i paznokci. Jeśli zauważasz któryś z tych nawyków, powiedz o tym ortodoncie na konsultacji.
Oddychanie przez usta zaburza rozwój szczęki i żuchwy.
Język, połykanie i utrata mleczaków
W spoczynku język powinien leżeć płasko, a jego czubek dotykać podniebienia tuż za siekaczami. Ułożony inaczej, wywiera stały nacisk na zęby przednie i kość szczęki lub żuchwy. Tak samo działają ssanie i patologiczne połykanie (pierrefabre-oralcare.com). Język wsunięty w lukę po mleczaku może też utrudniać wyrżnięcie zęba stałego.
Przedwczesna utrata zęba mlecznego, na przykład przez próchnicę albo uraz, ma podobny skutek. Sąsiednie zęby przesuwają się w wolne miejsce, a ząb stały wyrzyna się w złym miejscu.
Kiedy iść z dzieckiem do ortodonty?
Wizytę warto zaplanować już w przedszkolu, także gdy dziecko ma jeszcze same zęby mleczne. Wady widoczne przy mleczakach można leczyć, a według orto.info.pl leczenie w uzębieniu mlecznym trwa krócej i kosztuje mniej niż w stałym.
Do ortodonty zgłoś się, gdy zauważysz:
- zęby nachodzące na siebie albo wyraźnie obrócone,
- zęby stałe wyrzynające się w poprzek lub w złym miejscu,
- górne i dolne zęby ustawione do siebie nieprawidłowo przy zagryzieniu.
W uzębieniu mieszanym, czyli gdy mleczaki i zęby stałe są w buzi jednocześnie, przy zwężonej szczęce i zgryzie krzyżowym nie ma na co czekać. Mamaortodonta.pl opisuje przypadek 8-latki, której górne stałe dwójki rosły niemal w poprzek. Dziewczynka miała zwężoną szczękę, za mało miejsca na zęby stałe i obustronny zgryz krzyżowy. Gabinet nie zwlekał do wyrżnięcia wszystkich stałych, bo problem by się pogłębiał. To opis jednego przypadku, nie reguła dla każdego dziecka.
Gdy masz wątpliwość, lepsza jest jedna konsultacja niż czekanie. Ortodonta albo potwierdzi, że można obserwować, albo wskaże, co zrobić od razu.
Czym grozi nieleczenie krzywych zębów?
Stłoczone zęby trudniej wyczyścić, a z tego wynikają kolejne kłopoty (halembadent.pl):
- resztki jedzenia i płytka zostają w ciasnych przestrzeniach,
- rośnie ryzyko próchnicy i zapalenia dziąseł,
- w dłuższym czasie dochodzą choroby przyzębia,
- zęby ulegają przeciążeniu i ścieraniu.
Nieleczona wada zgryzu może też utrudniać żucie i mówienie.
Jak wygląda wizyta i rozpoznanie u ortodonty?
Diagnostyka obejmuje (prostezeby.com):
- Konsultację, czyli rozmowę i badanie ustawienia zębów oraz zgryzu.
- Pantomogram, czyli zdjęcie panoramiczne obu łuków zębowych.
- W razie potrzeby tomografię stożkową (CBCT).
- Skan cyfrowy zębów.
Na tej podstawie ortodonta ocenia, z jaką wadą ma do czynienia, i proponuje plan leczenia.
Jak leczy się krzywe zęby u dziecka?
Tak, krzywe zęby u dzieci da się leczyć, ale o metodzie decyduje ortodonta. Zależy ona od rodzaju wady i wieku dziecka, podobnie jak czas leczenia. Opcje to:
- aparat wyjmowany, przeznaczony według orto.info.pl dla dzieci w wieku 5–6 lat lub starszych,
- rozbudowa szczęki aparatem, stosowana przy zwężeniu szczęki i zgryzie krzyżowym,
- aparat stały, który w opisanym wyżej przypadku 8-latki zastosowano po rozbudowie szczęki.
Kiedy i jaki aparat ortodontyczny dla dziecka założyć, opisuje osobny wpis.
Co po zdjęciu aparatu?
Po leczeniu zęby utrwala się retainerem, żeby nie wróciły do poprzedniego ustawienia. Rodzaje i czas noszenia opisuje wpis o retainerze po aparacie.
