W skrócie
Pierwsza szczoteczka jest potrzebna, gdy wyrżnie się pierwszy ząb. Na start wystarczy ręczna, z bardzo miękkim włosiem i małą główką, a zęby myje rodzic. Szczoteczkę elektryczną wprowadza się zwykle dopiero po 3. urodzinach, kiedy dziecko zna już ruchy z ręcznej.
Kiedy dziecko potrzebuje pierwszej szczoteczki?
Zanim pojawi się pierwszy ząb, szczoteczka nie jest potrzebna. Zawiązki zębów mlecznych dziecko ma od urodzenia, ukryte w dziąsłach, więc do pierwszego zęba wystarczy higiena samych dziąseł.
- Przed pierwszym zębem: przecieraj dziąsła chusteczką do jamy ustnej albo gazikiem.
- Od pierwszego zęba: myj go szczoteczką dwa razy dziennie. Tak zalecają wytyczne AAPD, czyli Amerykańskiej Akademii Stomatologii Dziecięcej.
Silikonowa napalcówka to etap przejściowy. Dobrze sprawdza się na pierwsze ząbki, ale zwykle służy krótko, bo zębów szybko przybywa i robią się większe. Wtedy napalcówkę zastępuje zwykła szczoteczka z małą główką.
Jaka szczoteczka pasuje do wieku dziecka?
Rodzaj szczoteczki zmienia się z wiekiem, a miękkie włosie zostaje na każdym etapie.
| Etap | Rodzaj szczoteczki | Włosie | Kto trzyma szczoteczkę |
|---|---|---|---|
| Pierwsze zęby | napalcówka silikonowa albo ręczna 0–2 lata | ultrasoft | rodzic |
| 2–5 lat | ręczna z małą główką | extra soft lub soft | rodzic myje, dziecko próbuje |
| od 3 lat | ręczna albo dziecięca elektryczna w trybie łagodnym | soft | rodzic doczyszcza |
| od 6 lat | szczoteczka junior | soft | dziecko myje, rodzic pomaga i sprawdza |
Dwulatek łapie się na dwa przedziały naraz (0–2 lata i 2–5 lat), bo zakresy na opakowaniach nakładają się. Wiek jest wskazówką, a nie ostrą granicą.
Po czym poznać dobrą szczoteczkę dla malucha?
Dobra szczoteczka ma miękkie, zaokrąglone włosie i główkę na tyle małą, by sięgnęła do tylnych zębów. Przy wyborze pomagają cztery cechy, w tej kolejności:
- Włosie: miękkie, ugina się pod lekkim naciskiem i nie rani dziąseł.
- Główka: mała i ergonomiczna, mieści się w buzi dziecka bez rozpychania policzków.
- Rączka: chwyta się ją pewnie, a rodzic ma za co złapać przy myciu.
- Przedział wieku: podany na opakowaniu razem z twardością włosia.
Opakowanie podaje przedział wieku i twardość włosia, na przykład „ultrasoft” dla najmłodszych i „soft” dla starszych dzieci. Te dwa oznaczenia wystarczą, by w drogerii odrzucić większość półki. Patrzę właśnie na wiek i twardość, a hasła o usuwaniu płytki nazębnej i bajkowe postacie pomijam, bo pomagają najwyżej w motywacji dziecka.
Kto powinien myć zęby: dziecko czy rodzic?
Myje rodzic, a dziecko uczy się obok. Samodzielność przychodzi stopniowo, a nadzór trwa do wieku szkolnego: brytyjska służba zdrowia NHS zaleca pomoc rodzica co najmniej do 7. roku życia.
- Stań za dzieckiem, tak by widzieć wszystkie zęby, i prowadź jego rękę albo myj zęby za dziecko.
- Myj zęby dwa razy dziennie po 2 minuty.
- Na koniec sprawdź tylne zęby i dziąsła, i dokończ miejsca, które dziecko pominęło.
Ilość pasty z fluorem zależy od wieku: do 3 lat to ślad wielkości ziarenka ryżu, od 3 do 6 lat wielkość ziarnka groszku (tak podaje PTS, Polskie Towarzystwo Stomatologiczne). Gdy maluch się opiera, polecam taką kolejność: najpierw myje dziecko, potem rodzic kończy. Dziecko ma poczucie, że robi to samo, a zęby i tak są czyste.
Pierwszą wizytę u dentysty i dobór pasty warto omówić ze stomatologiem dziecięcym.
Od kiedy dziecko może używać szczoteczki elektrycznej?
Zwykle od 3 lat i dopiero wtedy, gdy dziecko opanowało już technikę ręczną. Młodszym podaje się wyłącznie dziecięce modele z łagodnym trybem, także bateryjne z miękkim włosiem, i zawsze pod nadzorem dorosłego.
Powód jest prosty: szczoteczka ręczna wykonuje 300–600 ruchów na minutę, a elektryczna rotacyjna 10 000–40 000. Maluch ma delikatne dziąsła i zęby, więc przy tak dużej skali ruchów liczy się łagodny tryb i spokojne prowadzenie.
Na rynku są też szczoteczki soniczne dla najmłodszych. Mają jeden tryb i dwie końcówki dobrane do wieku: osobną dla niemowlęcia i osobną dla starszego malucha. Modele dla przedszkolaków pracują szybciej, ok. 31 000 ruchów na minutę, i mają dwa tryby. Mechanizm i to, dla kogo jest ta szczoteczka, opisuje wpis o tym, jak działa szczoteczka soniczna.
Starsze dzieci, na przykład 6- czy 8-latki, nie potrzebują modelu dla dorosłych. Wybieraj wersję junior z miękkim włosiem i timerem, który odmierza 2 minuty mycia.
Jak często wymieniać szczoteczkę dziecka?
Co 3–4 miesiące, jak podaje ADA, czyli Amerykańskie Towarzystwo Stomatologiczne, a u dzieci często szybciej, bo maluchy gryzą włosie. Wymień szczoteczkę, gdy:
- minął termin 3–4 miesięcy,
- włosie jest postrzępione i rozchyla się na boki,
- włosie jest pogryzione.
Po myciu opłucz szczoteczkę, postaw ją pionowo i zostaw do wyschnięcia na powietrzu. Nie zamykaj mokrej szczoteczki w etui i nie używaj jednej szczoteczki wspólnie z rodzeństwem ani rodzicem.
Czy maluch może gryźć szczoteczkę?
Nie, szczoteczka z włosiem nie zastępuje gryzaka. Pogryzione włosie gorzej czyści, więc trzeba je szybciej wymienić. Swędzące dziąsła łagodzi się czym innym, a ulga przy ząbkowaniu ma osobny wpis.
Po co myć zęby mleczne, skoro wypadną?
Mleczaki służą latami i trzymają miejsce dla zębów stałych, a próchnica w nich też boli i wymaga leczenia. Liczbę mleczaków i powody ich leczenia opisuje wpis o tym, jaka jest rola zębów mlecznych.
