Skaling: na czym polega usuwanie kamienia u higienistki

Skaling to usunięcie twardego kamienia nazębnego w gabinecie, zwykle skalerem ultradźwiękowym. Zwykle nie boli, a dorosły ma go na NFZ raz w roku kalendarzowym.

Awatar Dorota Gil

5 min czytania

Skaler ultradźwiękowy, lusterko i kireta na tacy w gabinecie higieny jamy ustnej

W skrócie

Skaling (ang. scaling) to usunięcie twardego kamienia nazębnego w gabinecie, znad dziąsła i spod niego. Wykonuje je higienistka lub dentysta, zwykle skalerem ultradźwiękowym. Kamienia nie usunie szczoteczka ani pasta. Zabieg u większości osób nie boli, a dorosły ubezpieczony ma go na NFZ raz w roku kalendarzowym.

Czym skaling ultradźwiękowy różni się od ręcznego?

Skaling ultradźwiękowy kruszy kamień drganiami, a ręczny zdrapuje go wąskim ostrzem kirety lub skalera ręcznego. W ultradźwiękowym woda wypłukuje odpryski z kieszonki dziąsłowej.

Metoda Czym działa Gdzie się sprawdza Odczucia
Ultradźwiękowa drgania metalowej końcówki chłodzonej wodą zabieg standardowy, znad dziąsła i spod niego wibracja i strumień wody w ustach
Dźwiękowa (pneumatyczna) wibracja w zakresie 6–8 kHz zamiast ultradźwięków, zależnie od wyposażenia gabinetu wibracja końcówki
Ręczna skaler lub kireta gdy ultradźwięki są przeciwwskazane nacisk wąskiego ostrza na ząb

Rzadziej stosuje się laser. O metodzie decyduje lekarz po wywiadzie i obejrzeniu zębów. Skąd bierze się kamień nazębny i czym grozi jego zostawienie, opisujemy osobno.

Końcówka skalera ultradźwiękowego i narzędzia stomatologiczne w gabinecie

Jak przebiega skaling krok po kroku?

Zabieg trwa zwykle od kilku do kilkunastu minut.

  1. Przegląd i wywiad: dentysta ocenia stan zębów i sprawdza, czy nie ma przeciwwskazań.
  2. Skaling naddziąsłowy: usunięcie kamienia z korony zęba ponad linią dziąsła.
  3. Skaling poddziąsłowy, o ile jest potrzebny.
  4. Opcjonalnie piaskowanie, jeśli wizyta obejmuje całą higienizację.
  5. Polerowanie zębów, a przy higienizacji na koniec fluoryzacja.

Kamień na zębie przypomina osad w czajniku: siedzi twardo i nie schodzi od zwykłego mycia, dopiero narzędzie go odrywa. Po zabiegu powierzchnia przy dziąśle jest gładka.

Czym jest skaling poddziąsłowy?

To usuwanie kamienia z kieszonki dziąsłowej, czyli ze szczeliny poniżej linii dziąsła. Bywa uzupełniany wygładzaniem korzeni (ang. root planing).

Czy skaling boli?

Zwykle nie. U osób z nadwrażliwością zębów lub zapaleniem dziąseł możliwy jest dyskomfort, a gabinet może zastosować znieczulenie u dentysty miejscowe. Najwięcej odczuć daje skaling poddziąsłowy: dziąsło lekko krwawi i bywa wrażliwe. Jeśli coś ci przeszkadza podczas zabiegu, powiedz od razu.

Co powiedzieć w gabinecie przed skalingiem?

Powiedz o wszystkim, co może zmienić wybór metody. Higienistka nie widzi tego w jamie ustnej.

  • Rozrusznik serca: skaler ultradźwiękowy bywa wtedy przeciwwskazany.
  • Leki przeciwkrzepliwe: poinformuj o nich, ale nie odstawiaj ich sam.
  • Ciąża albo połóg: zgłoś ją przy rejestracji.
  • Implanty, mosty i inne prace protetyczne.
  • Nadwrażliwość zębów lub bolesne dziąsła.

Przed wizytą umyj zęby. Lepiej wymienić o jedną rzecz za dużo niż za mało, bo to lekarz decyduje, co jest istotne.

Kiedy nie można robić skalingu?

Do względnych przeciwwskazań do skalingu, zwłaszcza ultradźwiękowego, gabinety zaliczają wszczepiony rozrusznik serca, zaawansowaną osteoporozę i odwarstwienie siatkówki. Decyzję podejmuje lekarz po wywiadzie, a alternatywą bywa skaling ręczny.

Czy skaling jest bezpieczny w ciąży?

Tak, ciąża nie wyklucza zabiegu, ale trzeba ją zgłosić przy rejestracji. W ciąży NFZ pokrywa skaling częściej niż u pozostałych dorosłych (szczegóły w tabeli w sekcji o NFZ), a pełną listę uprawnień opisujemy w tekście o leczeniu zębów w ciąży.

Czym skaling różni się od piaskowania i polerowania?

Skaling usuwa twardy kamień, a piaskowanie i polerowanie doczyszczają i wygładzają zęby po nim. Razem z fluoryzacją tworzą higienizację zębów, w tej kolejności: skaling, piaskowanie, polerowanie, fluoryzacja.

Zabieg Co usuwa lub robi Narzędzie Po co
Skaling twarde, zmineralizowane złogi (kamień) skaler ultradźwiękowy lub ręczny oczyszczenie zębów i okolicy dziąsła
Piaskowanie miękki osad i przebarwienia strumień proszku (wodorowęglan sodu lub glicyna) z wodą doczyszczenie po skalingu
Polerowanie wygładza powierzchnię po skalingu narzędzie polerskie gładkie zęby po usunięciu kamienia

Czy sam skaling ma sens? Tak, bo to on usuwa kamień, a piaskowanie go nie zastąpi. Skaling jest też przygotowaniem do wybielania i lakierowania zębów. Po higienizacji zęby wracają do własnego koloru, ale nie są wybielone.

Co robić, a czego unikać po skalingu?

Krwawienie dziąseł i nadwrażliwość ustępują zwykle w ciągu kilku dni. Gdy nie ustępują, wróć do gabinetu.

Po skalingu:

  • Przez kilka godzin, zwłaszcza po znieczuleniu, unikaj twardych, chrupiących i gorących potraw.
  • Myj zęby jak zwykle. Codzienne usuwanie płytki, także szczoteczką soniczną, pomaga wydłużyć odstęp do kolejnego skalingu.

Jeśli było też piaskowanie:

  • Przez co najmniej 3 dni trzymaj „białą dietę”: bez kawy, herbaty, czerwonego wina, jagód i buraków.
  • W tym czasie nie pal.

Co ile robi się skaling?

Gabinety zalecają skaling co 6–12 miesięcy. Częściej potrzebują go palacze, osoby pijące dużo kawy i herbaty oraz osoby z chorobami przyzębia. Irygator do zębów ani szczoteczka kamienia nie usuną, więc nie zastępują wizyty. Rytm warto ustalić z higienistką po pierwszej wizycie.

Skaling na NFZ czy prywatnie?

Dorosły ubezpieczony ma w koszyku NFZ usunięcie złogów nazębnych raz w roku kalendarzowym, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia stomatologicznego.

Wariant Zakres
NFZ, dorosły usunięcie złogów raz w roku kalendarzowym
NFZ, ciąża i połóg (do 42. dnia po porodzie) usunięcie kamienia ze wszystkich zębów co 6 miesięcy, uprawnienie potwierdza karta przebiegu ciąży
Prywatnie: sam skaling 100–300 zł (cennik gabinetu Zduny 6)
Prywatnie: skaling z piaskowaniem od 90 do 300 zł w miastach wojewódzkich (Infodent24, 2022)
Prywatnie: przykład z Lublina skaling z polerowaniem 290 zł, pakiet skaling i piaskowanie 440 zł

Ceny prywatne to przykłady, a nie cennik rynkowy, i różnią się między gabinetami. Przed wizytą zapytaj, co dokładnie obejmuje cena, bo pakiety mają różny zakres.

Teksty mają charakter informacyjny i nie zastępują badania ani porady lekarza dentysty.

Awatar Dorota Gil